خطوط تزیینی، خط-نقاشی در آثار کاغذی قرون اولیه اسلام ۱

خطوط تزیینی، خط-نقاشی در آثار کاغذی قرون اولیه اسلام ۱

خطوط تزیینی، خط-نقاشی در آثار کاغذی قرون اولیه اسلام ۱

در قرون اولیه اسلام خط های گوناگون کوفی علاوه بر آن که برای نگاشتن قرآن به کار می رفت برای نوشتن کتیبه ها و سر لوح های قرآنی به صورت تزیینی به کار می رفت. خط کوفی در بعضی از موارد با طلا تحریر می شد و در کتیبه مستطیل شکل قرار می گرفت و به صورت کاملا تریینی با اسلیمی و ختایی به بهترین وجه ممکن آرایش و ارایه می شد. در واقع می توان گفت خوشنویسان از همان دوره های آغازین کتابت برای استفاده از خط شرط مطلقی قایل نمی شدند و مقید به این نبودند که خط تنها با مرکب سیاه نوشته شود.

برای آن که متن قرآن زیبا و زیباتر شود خطوط کوفی با طلا و تحریر های بسیار زیبا که زیر و زبر می شوند آمیخته شد تا وجوه روحانی قرآن را روشن تر کند و خواننده ارتباط بسیار نزدیک تری با کتاب برقرار کند. این استفاده از رنگ به شنگرف، لاجورد، فیروزه ای هم منجر شد و باعث هر چه آسمانی تر شدن صورت قرآن شد.

«مسأله مهم و قابل ذکر این که تا اوایل قرن سوم/نهم، قرآن های تذهیب کمی داشتند، اما هنگامی که تمایل بیشتری به تذهیب قرآن پیدا شد، شیوه های تزیینی متنوعی ابداع گردید که بسیاری از آن ها اصول و قواعد خاصی را به کار گرفتند. مشخص ترین این قواعد، تذهیب عناوین، نام سوره ها، تقسیمات آیات، شماره آیات، نشان ها و علایم جزء ها و علامت گذاری بود. این نوع تزیینات ابتدا در سرتاسر سرزمین های اسلامی بکار می رفت.

نکته قابل توجه این که در قلمرو غربی اسلام این تزیینات با تغییر و تحول کمی تقریبا تا پایان قرن دهم/ شانزدهم به کار گرفته شد اما در قلمرو شرقی اسلام به طور کلی در کنار سیر و تطور خطوط و پدید آمدن خطوط متفاوت در قرون میانه هجری از بدنه اصلی این خطوط شیوه های تزیینی ابداع شد که در کنار کتابت اصلی کتب برای تزیین و کتاب آرایی استفاده می شد.

ادامه دارد…

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!