خطوط تزئینی، خط- نقاشی در آثار کاغذی دوره تیموری

//, مقالات هنری, وبلاگ/خطوط تزئینی، خط- نقاشی در آثار کاغذی دوره تیموری

خطوط تزئینی، خط- نقاشی در آثار کاغذی دوره تیموری

خطوط تزئینی، خط- نقاشی در آثار کاغذی دوره تیموری

در ادامه بررسی تجربه های تلفیق خوشنویسی و نقاشی به قرآنی در دوره تیموری اشاره می کنیم که هم اکنون در بخش خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شماره ۱۲۲۳۷ نگهداری می شود.

این قرآن به خط ریحان و تذهیب به شیوه ی تیموری (کتابت۸۹۸ ه.ق) ساده با استفاده از سر لوح، جدول و نشانه های یکسان و گل آیه می باشد و دارای کاغذ خانبالق و جلد تیماج می باشد. این قرآن شیوه سوخت ضربی، و نقوش برجسته ترنج و سر ترنج لاجوردی روی زمینه طلایی و جدول زر و حاشیه با نقش گل و بوته آذین شده است. در صفحه ترقیمه این قرآن سه کلمه «سه الا المطهرون» با قلم ریحان با طلا نوشته شده و محیط خط با رنگ شده است و تمام محیط کتیبه ای که این سه کلمه در آن نوشته شده با گلهای ختایی به صورت بسیار زیبا و خلوت تزیین شده است.

این اثر از تجربه های تزیین خط به وسیله طلا و رنگ در دوره تیموری است که علاقه خوشنویسان و نقاشان را به استفاده تؤامان این دو قالب هنری نشان می دهند.

از تجربه های دیگر تزیین خطوط با رنگ و تذهیب در دوره ی تیموری قرآنی است به شماره ۱۱۶۵ در کتابخانه نسخ خطی مجلس شورای اسلامی که تاریخ کتابت آن ۹۷۵ ه.ق  است.

این قرآن به خط نسخ و محقق نوشته شده که سطر اول و آخر به قلم محقق و سطور مابین که ده سطر است به خط نسخ نوشته شده است. در بعضی از صفحات سطر اول و سوم به رنگ لاجورد نوشته شده و سطر میانی با طلا رنگ آمیزی و تحریر شده است و چشمه های حروف با لاجورد رنگ آمیزی شده است و سپس این سطر محققا نقاشی شده با دندانه موشی از متن جدا شده و در حاشیه با طلا اندازی و تزیین طلا با گلها ختایی آذین گشته است.

در این صفحه آرایی هر صفحه به ۹ قسمت تقسیم شده است که سه بخش آن را قلم محقق، ۲ بخش آن را سطور نسخ و ۴ بخش کوچک کوچک آن را تذهیب در بر گرفته است و از حیث صفحه آرایی از زیباترین آرایش های صفحه در دوره تیموری محسوب می شود. کنتراستی که رنگ طلا و لاجورد در کنار یکدیگر بوجود مب آورند از زیبایی هایی خیره کننده این نوع رنگ پردازی محسوب می شود.

در صفحاتی دیگر این قرآن سطور یم در میان با رنگ لاجورد و طلایی نوشته شده و این هارمونی رنگ زیبای خاصی به کتاب بخشیده است. بنابراین واضح است که هنرمندان خوشنویس از روی آگاهی کامل و نه از سر تفنن دست به خلاقیت می زدند و صفحات قران را با رنگ های بسیار هماهنگ می آراستند تا هم جذابیت کلام آسمانی را دو چندان کنند و هم خود را کسالت یکرنگ نویسی آسوده شوند و با به کار بردن رنگهای متفاوت و تلفیق آن ها با یکدیگر خستگی را از دست و دلشان بشویند.

در ادامه به قران دیگری مربوط به قرن ۸ هجری قمری (۷۴۶ ه.ق) اشاره می کنیم که در موزه پارس شیراز نگهداری می شود. این قرآن به خط محقق نوشته شده و ضمایم لاجورد در کنار طلا صلابت خاصی به قرآن بخشیده است. کاتب این قرآن یحیی صوفی جمالی است.

از دیگر تزیینات این قرآن گل های هشت پر طلایی و لاجوردی و نشانهای گلابی شکل بسیار زیبایی است که در سرتاسر قرآن تکرار شده و زیبایی قرآن را افزون کرده است.

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!