تأثیر ادعیه و طلسم بر سقاخانه و آثار نقاشی معاصر

تأثیر ادعیه و طلسم بر سقاخانه و آثار نقاشی معاصر

 تأثیر ادعیه و طلسم بر سقاخانه و آثار نقاشی معاصر

برخی از منتقدین هنر بر این اعتقاداند که عنصر رمز بیش از عناصر متعادل، توازن، تباین و هارمونی در زیبایی اثر هنری اهمیت دارد. این عنصر اثر را جذاب تر می کند و قابل تأمل تر میکند. این اسرار، و رموز در گرافیک سنتی، علی الخصوص در ادعیه و طلسم بسیار استفاده شده است. عنصر رمز با استفاده از حروف و عدد و نقوش شکل می گیرد وهنرمندان سقاخانه از این عناصر در آثار خود بسیار استفاده کرده اند.

نماینده این هنرمندان حسین زنده رودی است. به نظر نگارنده حسین زنده رودی آنچنان که از فرم این رموز استفاده کرده از رموز و اسرار این حروف بهره مند نشده است. در واقع آثار زنده رودی زیبایی دعا و طلسم را در بر دارد منهای اسرار و رموز.

«در مقایسه میان ادعیه ای که ملاهای محلی از کتب مختلف اخذ می کنند و به نوشتن و آفرینش طلسم بر روی کاغذ،پوست، فلز و … دست می زنند، با آثار نقاشان معاصر ما به ویژه سقاخانه ای ها، به عناصر و وجوه مشترکی دست می یابیم که می تواند به گونه ای تأثیر و چگونگی خلق آثار هنرمندان سقاخانه را مشخص کند. سقاخانه ای ها با استفاده از خط و عناصر رمزی که از ابزار اصلی ملا (دعل نویس) برای شکل دهی به طلسم بوده و حتی خود طلسم، رمل و اسطرلاب، مهره ها و زیور آلات، برای شکل دهی به فضای اثرش مدد گرفته است.

«زنده رودی خود بارها متذکر شده که در ابتدا تحت تأثیر دعاها و طلسمات به خلق آثاری می پرداخته و اگر به طراحی ها و نقاشی هایش نظری بیافکنیم، شاهد این تأثیر خواهیم بود. برداشت کلی از طلسم ها و ادعیه حتی ترکیب و تلفیق دو یا طلسم به ایجاد فضایی تازه دست میزد.

در تابلوی «محاسبه» که با جوهر رنگی روی بوم اجرا شده است، تکرار اعداد رمزی در ادعیه و طلسم ها، توجه به حاشیه و ترسیم آن از طریق اعداد، مربع ها و ضربدر های نمادین تماما از دعایی که توسط ملای محلی برای درمان، شفا و یا حل مشکل ترسیم می شود، الهام گرفته شده است.

در نمونه های دیگری از آثار تأثیر مستقیم از طلسم ها، جادو، جنبل ها و ادعیه مشاهده می شود. در برخی از آثار، حروف و نوشته های یک طلسم را با تکرارشان به فضایی تازه بدل می کند. حتی در آثاری که بیش نر از خوشنویسی تأثیر گرفته، نوشته هایش به منظور تقویت قدرت تجسمی هنر خود به طرزی بی سابقه، دست به نوسازی این فرم های ابتدایی زده است و ارزش معنایی عام بدان ها می بخشد.

نشانه هایی که آثارش را از آن ها محشون می سازد همه متضمن معنایند، زیرا  پاره هایی از سوره های قران و بر کشیده هایی از اشعار حافظ و سعدی و خیام و حتی لعن و نفرین ها و طعنه های عامیانه یا حتی تنها واژگانه و ارقامی ساده هستند. به قول خودش، با دیدن پیراهن دعانویسی شده در موزه ی ایران باستان، هنر گذشته ی ایران را کشف کرد.»

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!