جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت سوم

جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت سوم

جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت سوم

تاثیر جنبش سقاخانه در تعامل نقاشی و خط در هنر معاصر ایران

لذا گروه سقاخانه را می توان اولین جنبش و گروه به معنای واقعی در نقاشی معاصر ایران دانست که با استفاده از عناصر تصویری هنرهای عامیانه و مذهبی خواسته است میان هنر مدرن و هنرهای سنتی بومی پیوندی برقرار کند. از همین روی نقاشان و مجسمه سازان سقاخانه ای، به رمز، نماد و جنبه های بیانی مربوط به سقاخانه، واقعه ی کربلا و مراسم مذهبی روی آوردند و همچنین به «کندوکاو در نقش مایه های هنر عامیانه، از نقش گلیم و قلمکار و خورشید خانم و مهر و تعویذ و طلسم و جادو و جنبل، تا جام چهل کلید و پنجه و خطاطی، تا کتیبه های هخامنشی و نقش برجسته های آشوری» پرداختند.

بدین ترتیب هنرمندان سقاخانه ای با تلاش خود در پی آن بودند تا اثری در این باره می گوید: « ما متوجه سنت های خود شدیم، نقوشی که در محیط زندگی ما به چشم می خورد و باورهای مذهبی آمیخته با زندگی ما می توانست در قالب های نوین و در ترکیب بندی های دیگر، با مهارت های تکنیکی و قابلیت های نقاش در آمیزد و به نتایجی نایل گردد. حاصل کار، خود به خود رنگ مذهبی گرفت».

نقاشی سقاخانه ای

بنابراین نقاشان و مجسمه سازان جنبش سقاخانه، بیش از دیگران در جهت دست یابی به یک هدف قدیمی پیش رفتند، یعنی یک مکتب هنر ملی ایجاد کردند، که کارهای پدید آمده در لوای آن در عین حال هم امروزی و هم ایرانی باشد. آن ها نقش مایه های سنتی را تک تک یا با هم به شکل های گوناگونی مورد استفاده قرار دادند. تا سطوحی را که از نظر بصری موزون بود پدید آورند، یا جلوه های خاصی با تکیه بر جنس مصالح مورد استفاده ایجاد کنند. هنرمندان سقاخانه ای میراث دار هنر سنتی گذشتگان بودند.

به اندیشه ی آیدین آغداشلو «مکتب سقاخانه به خاطر رسیدن به هدفی شکل گرفت که می خواست شاهین ترازویی را که به سوی مدرنیسم غربی لغزیده بود، دوباره متعادل کند. پس حاصل ترکیبی شد از عناصر و نقش مایه های هنر عامیانه ی ملی و هنر مذهبی از یک سو، و مدرنیسم آزاد و تزئینی و گاهی انتزاعی غربی از سویی دیگر».

نقاشی سقاخانه ای

در هر حال هنرمندان سقاخانه ای در پی آن بودند که آثارشان بازتاب آنی از هنر ایرانی باشد، به گونه ای که مخاطب ایرانی و غیر ایرانی با دیدن آثاراشان دریابد خالق اثر ایرانی است و بدین ترتیب هنرمندان این جنبش به سطح ظاهری و لایه های رویی تابلوها توجه بیشتری نشان دادند. به ویژه در به کار گیری و استفاده از خوشنویسی فارسی که بازتابی از هنر ایرانی است. به نظر می رسد بسیاری از هنرمندانی که در مکتب سقاخانه کار می کردند نگاهی رو بنایی به هنر داشتند و به عمق حرکت نکردند.

از موتیف های ظاهری که خیلی معمولی و پیش پا افتاده بود استفاده کردند تا نشان دهند ما به هویت ایرانی نزدیک شده ایم در حالی که سنت و هویت یک مسئله روبنایی نیست، پنهان است و به همین سادگی قابل دسترسی نیست، اما به هر حال تلاشی صورت گرفت و راه توجه به هویت ایرانی در هنر مدرن باز شد.

ادامه دارد…

 

About the Author:

ثبت ديدگاه