جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت چهارم

////جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت چهارم

جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت چهارم

جایگاه نقاشی خط و خط نقاشی – قسمت چهارم

تاثیر جنبش سقاخانه در تعامل نقاشی و خط در هنر معاصر ایران

هرچند گروه سقاخانه عمری کوتاه داشت اما جریان عقیم نبود. در ادامه تلاش هنرمندان سقاخانه برخی آنان توجه شان کاملا به خوشنویسی ایرانی و خطوط ایرانی- اسلامی جلب شد و در آثارشان خطوط خوشنویسی را به دلیل انعطاف پذیری در فرم و اندازه آن ها به عنوان عنصر بصری در ساختار تجسمی اثر به کار بردند.

بدین ترتیب از خوشنویسی در راستای تبدیل شدن به یک تابلوی نقاشی استفاده کردند که در اصطلاح آثارشان “نقاشیخط” خوانده شد. از بانیان این گرایش جدید می توان به حسین زنده رودی، فرامرز پیلارام، محمد احصایی و رضا مافی اشاره داشت. این تمایل هنرمندان سقاخانه تا جایی پیش رفت که استفاده از خط، خوشنویسی و خط نگاری یکی از ویژگی های این جریان قرار گرفت.

نقاشی سقاخانه ای

در نتیجه می توان برخی عوامل، شرایط که منجر به شکل گیری جریان سقاخانه و نهایتا جنبش نقاشیخط شد را این گونه بر شمرد: هنرمندان ایرانی برای هم گامی با هنر مدرن غرب و مکتب های پاپ آرت و اکسپرسیونیسم انتزاعی، عناصر تصویری هنر مدرن غرب را با سنت های تصویری ایرانی – اسلامی تلفیق کردند و از عناصر تصویری عامیانه، مذهبی به ویژه عناصر مذهبی استفاده کردند.

آثاری که مخاطب (به ویژه ی بیننده غربی) با مشاهده عناصر نمادین اثر آشکارا به ایرانی بودن آن پی ببرد. در راستای رسیدن به این مهم از تکنیک های ترکیب مواد، کلاژ و جفت و جور کاری اشیا و از خط و خوشنویسی و خط نگاری، ایجاد فضای قرینه در ترکیب بندی آثار، خلق آثاری تزئینی با تکرار عناصر یکسان و فرم های نمادین و آشنا و رنگ و رنگ بندی به تقلید از نگاره های سنتی ایران و همچنین رنگ هایی مشتمل بر لاجوردی، فیروزه ای، قهوه ای، اُکر و طلایی؛ به گونه ای که فضای تصویر در نگاه مخاطب احساس نوستالژیک را تداعی می کند استفاده کردند.

نقاشی سقاخانه ای

استفاده از خوشنویسی ایرانی و اسلامی در آثار سقاخانه ای ها که به دلیل انعطاف پذیری در فرم و اندازه، آن ها را به عنوان عنصر بصری در ساختار تجسمی اثر نقاشی خود به کار بردند منجر به پیدایش آثار تلفیقی از نقاشی و خوشنویسی شد، که در اصطلاح آثارشان نقاشیخط خوانده شد.

در رابطه با پیشگامان این جنبش، دکتر مجابی در شماره ۲۰۱۱ روزنامه ایران، دهم دیماه ۱۳۸۰ اظهار می دارد: «با نگاهی به کارکرد خط (ایرانی– عربی) در نقاشی چند دهه اخیر می توان کوتاه گفت که از جمع کوشندگان تلفیق خط و نقاشی، دو نفر به ظرفیت موسیقیایی خط توجه کرده بودند: پیلارام و تبریزی در خط نستعلیق، همچنین که احصایی به ساختار معماری و نسخ و زنده رودی به هندسه خط عادی در کمپوزیسیون هایشان تأکید داشتند و اگر مافی را هم به این جمع اضافه کنیم که عملکرد خوشنویسی در خط را می آزماید. کلیه سرچشمه های خط نقاشی را بر شمرده ایم».

 

About the Author:

ثبت ديدگاه