بزرگترین خوشنویس جهان میرزا غلامرضا اصفهانی

بزرگترین خوشنویس جهان میرزا غلامرضا اصفهانی

میرزا غلامرضا اصفهانی (۱۳۰۴-۱۲۴۶ ق)

میرزا غلامرضا اصفهانی از اکابر خوشنویسان قاجار است. پدرش میرزا جان بکسب قنادی اشتغال داشت و بواسطه امرار معاش اصفهان را به مقصد تهران ترک کرد. پدر میرزا سال ها از فرزند ذکور بی بهره بود. در سفری که بقصد زیارت آقاعلی بن موسی الرضا علیه السلام به مشهد مقدس مشرف شد، از آقا تقاضای پسری کرد که مورد اجابت قرار گرفت و بواسطه این عنایت خداوند متعال نام او را غلامرضا نهاد.

میرزا غلامرضا اصفهانی
میرزا غلامرضا اصفهانی

پدرش وی را در ۵سالگی به مکتب فرستاد و بعد از دوسال قرآن را بطور کامل فرا گرفت. از همان کودکی آثار ذوق و استعداد هنریش نمایان بود. خود وی این مطلب را در قطعه ای بخط شکسته خفی در جریان خواب صادقه ای چنین نقل می کند: «شبی بخواب بزرگواری ارشادم نمود. به تقبیل آستان شاه اولیاء به دنبالش شتافتم و در گوشه ای حضرت شاه اولیاء (ارواح العالمین له الفداء)توقف داشتند. چون نزدیک تر شدم فرمودند: مشقت را بیاور، علی الفور صفحه کاغذ و دواتی بحضور مبارک تقدیم نمودم. در وسط آن صفحه لام و الف و یای نگاشته و فرمودند: از این رو بنگار».

فردای آن شب در دبیرستان، معلم صورت خواب را پرسید، این بنده حقیر ماجرا را گفتم، حقیر را به تحصیل خط گماشت و این آغاز خوشنویسی میرزا غلامرضا بود.

میرزا غلامرضا اصفهانی
میرزا غلامرضا اصفهانی

میرزا غلامرضا مدتی را نزد میرسیدعلی تهرانی پدر میرحسین خوشنویسباشی به تعلیم خط پرداخت و در اندک زمان پله های ترقی را یکی پس از دیگری طی کرد.

در اوج جوانی بسیار خوب و محکم و استوار می نوشت و بواسطه همین بحضور محمد شاه قاجار احضار شد و به معلمی فرزندش ناصرالدین شاه برگزیده شد؛ حتی پس از مرگ شاه همچنان در دربار ناصرالدین شاه بسیار معزز و محترم بود.

میرزا غلامرضا علاوه بر نستعلیق در شکسته نستعلیق نیز استاد بود و به شیوه درویش عبدالمجید طالقانی می نوشت و آثارگرانقدری مخصوصا در اقلام جلی دارد. در خط شکسته اگرچه تأثیر زیادی از درویش دارد ولی شیوه اش خاص خود اوست. لطافت و ملاحت و شیرینی از مشخصه های آن است. همین شیوه بعدها در نستعلیق او که ملهم از سبک و سیاق میرعماد بود تأثیر فراوانی گذاشت. میرزا شعر نیز می سرود و تخلصش غزال بود، نظم و نثر را استادانه و فصیحانه می نگاشت و قلمی توانمند داشت و شاگرد امام قلی خان قاجار بود و خود میرزا بارها در یادداشت های خود از او به ابوالفضایل یاد کرده است….

میرزا غلامرضا اصفهانی
میرزا غلامرضا اصفهانی

میرزا غلامرضا تمام اقلام از شش دانگه کتیبه تا غبار را استادانه می نوشت و چنان با اعتماد قلم بر صفحه می راند که کمتر کسی در این عرصه به پایه او رسیده است. وی سیاه مشق را که تا قبل از او هدف از آن مشاقی و تمرین و ممارست بود با هنر مدرن پیوند زد و فضاهای ناب و بکری بوجود آورد که با اذعان اکثر هنرشناسان جان تازه ای به قالب های متدوال خوشنویسی بخشید و خط نستعلیق بواسطه هنر میرزا ماندگاری جهانی یافت و هرچه هم می گذرد عظمت کار وی نمایان تر و آشکارتر می شود و این نیست مگر استعداد و ذوق سرشار و روح بلند و دل حقیقت بین او که هنر را به مظاهر دنیوی نیالود و هنر را برای نفس هنر دوست می داشت.

میرزا غلامرضا اصفهانی
میرزا غلامرضا اصفهانی

اگرچه میرزا غلامرضا در قلم خود از چاشنی استواری و استحکام و قدرت دست بهره مند است ولی حشو و اضافاتی نیز دارد که البته این حشو و اضافه در اتصالات و بعضی حروف و کلمات در آثار سیاه مشقی و کتیبه نگاری کاملا منطقی بنظر می رسد ولی در آثار کتابتی و چلیپایی نقص محسوب می شود و در مقایسه با آثار میرعماد از شیرینی و نزاکت کمتری برخوردار است.

ختم کلام اینکه در عظمت کار میرزا همین بس که معیرالممالک در یادداشت سفر اروپایش می نویسد:

«زمانی که از موزه تفلیس از بزرگترین مراکز هنری آن زمان دیدن کردم عکس میرزاغلامرضا و اثری از وی در تالاری که بنام مردان بزرگ جهان مزین بود دیدم.»

یا یک دهه پیش در نمایشگاه «هانگ جو» در پکن پایتخت چین استاد سانگ خوشنویس برجسته چینی تحت تأثیر اثری از میرزا قرار گرفت و مدت طولانی و بسیار آرام گریست و به نشان احترام با قلم موی خوشنویسی خود نگاشت «بزرگترین خوشنویس جهان میرزا غلامرضا اصفهانی»

میرزا غلامرضا اصفهانی
میرزا غلامرضا اصفهانی

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *