اخبار خط و خوشنویسی و هنرهای وابسته, سبک ها و مکتب های هنری, مقالات هنری, وبلاگ

خوشنویسی و دستاوردهای بصری امروز

118 - خوشنویسی و دستاوردهای بصری امروز

خوشنویسی و دستاوردهای بصری امروز

با تأملی گذرا بر آرا و نظرات گوناگون از مخالف خوانی های تند روانه تا جانبداری های شیفته وار و جزمی می توان دریافت هنوز که هنوز است خوشنویسی ایرانی، سیمای مسئله ساز خود را حفظ کرده است. این جا مجال مرور ادعاهای طرفین نیست که بیش و کم از آنها با خبریم لیک بیان فشرده چند نکته را لازم می بینیم.

چند پرسش ساده و دم دستی؛ آیا ما به خوشنویسی از سر دلبستگی، تعهد و … توجه داریم یا این خود خوشنویسی است که توجه برانگیزانه پی آشکاره گی می گیرد؟ آیا تنها این صاحب نظرانند که حیرانی شان به سامان نرسیده است یا دست اندر کاران خوشنویسی نیز سرگردان اند؟

آیا هم این و هم آن بودن خوشنویسی است که بحث ها را به جانب خاص می گستراند و هم زمان نیز راه بر جوانب دیگر تنگ می سازد؟

از دیرباز تا کنون خوشنویسی، به اختیار یا از ناگزیری متکلف به پاسدارای از قلم پارویی است که بر آن اتفاق نظر بوده است. ما امروزه به بخش هایی از این قلم روها، با تعبیر جنبه های کاربردی یاد میکنیم. کتابت قرآن مجید، احادیث و روایات از یک سو، نیز شعر و ادبیات و تاریخ و طب و … از دیگر سو، شأن احترام برانگیز این هنر را سبب ساز بوده اند.

116 - خوشنویسی و دستاوردهای بصری امروز

پر واضح است که یکی از افتخارات خوشنویسی و خوشنویسان تقرب و ارادتی است که به آستان قدس الهی داشته اند و بدان می بالند.

سخن بر سر این است که آیا این تنها خوشنویسی است که از این موهبت و فیض برخوردار است یا نه این مایه فروتنی در او هست تا خود را کنار در کنار هنرهای دیگر ببیند.

ما به هرچه، حتی ناچیزترین دارایی و سرمایه ی فرهنگی مان مفتخریم خوشنویسی که جای خود دارد و به هنگام داوری و ارزیابی پروای اعدال و انصاف را به آسانی از کف می نهیم و مرزهای خودستایی و … را چه بی باکانه در می نوردیم پس باید پذیرفت که دغدغه تاباندن روشنایی به هنر ایرانی ای که اتکایش به سرشت و نهاد و جاهای خیلی دور گرم است، کار بی دردسری نیست اما به راستی بردن و نشاندن این هنر که سده ها دوستش داشته ایم، برایش کوشیده ایم و هم چنان بدان وصل ایم، به هزارتوهای دست نایافتنی گره از کجای این مسئله معما می گشاید؟

تاریخ گریزی و اتحاد نگاهی که به اوج و فرود های مقوله ها این جا خوشنویسی بپردازد. چنان که میدانیم از آن دست خصلت هاست که در این روزگار از پرده برون شده ها مصرانه جان سختی می کند. تا کی؟

پیش از ادامه ی این سطور، می انگاریم که این رویکرد، رویکردی است از اساس مغشوش و غیر قابل دفاع، نیز فرض می کنیم نه تنها این چیزی جز غلط مبحث نیست بل ادامه ی ادعاها و افاضاتیست که طی این سال ها از سوی منتقدین و بعضا  معاندین خوشنویسی بارها بیان شده است، در حالی که مبحث، مبحث دیگری است اجازه می خواهیم بپرسیم به راستی مبحث کدام است، بحث خوشنویسی چگونه بخشی است؟ عجالتا چند ردیه از آنسو: این هنریست مقدس، بی چون و چرا، و به بعض کسان پیشاپیش همچون ودیعه که قابل اند و هبه شده و می شود.

 

این هنریست ایرانی، واجد مشخصه هایی فرهنگی ملی که آبشخور آن به جایی که شما، چشم شما، توان دیدن آن را دارد وصل نیست بلکه اینجا به دوردست های نهاد و سرشت و … متصل است.

این نه تنها هنر، هنر محض، که گونه ای تمنا وصل است. شکلی از دعاست و ذکر بنابراین آوردنش و قاطی چرت و پرت های تاریخی کردن اش عین جهالت و کوته فکری است، ناگفته پیداست پاسخ این گونه ادعا چندان شاق و پیچیده نمی نماید. بهتر اما آن که از شرکت در این گفت و شنود سر باز زنیم و فوریت اشاره به موارد زیر گوشزد کنیم:

آیا پشت این ادعاها کسی است که به پیش برد بحث می اندیشد و دلسوزانه به آن یاری می رساند یا نه، بحث می اندیشد و دلسوزانه به آن یاری می رساند یا نه، بحث را منعقد شده، می بندد و حریف را از گردونه می راند؟

آیا چنین بخشی، تقلیل حقیقتی احیانا در خورتر است و آن حقیقت بایسته تر کدام است؟ یا این پیش کشیدن منصفانه بحثی است با همه ی حد و حدود آن؟

اندک شمار یا چه بسا خوشنویسان امروز از درون این گفت و شنودها که با یکدیگر دارند گرم کارند بی ادعا یا …

سنتی نویسانی که با تلقی ویژه شان از اصالت فرهنگی این هنر، خود را پاسدار این هویت ملی و معنوی می دانند، می نویسند، خوب هم می نویسند و تعلق جندانی هم به نوگرایی و پیامدهای آن ندارند.

دسته ای دیگر، الزامات عصر ما را لحاظ کرده، به خوشنویسی سنتی الحاقاتی می افزایند بر گرفته از سایر هنرهای تصویری نیز گروهی که خوشنویسی ایرانی را از منظر دیداری صرف نگریسته فارغ از دغدغه های خوشنویسانه از آن تفسیر و تأویل آزادانه تری می کنند و با بار کلی فرهنگی و ملی آثارشان بسنده می کنند و سر انجام شماری از ایشان با بینشی شهودی بر آنند تا آن چنان که خود بدان باور دارند کنه این قلمرو را درنوردیده مستعد بالا بلند پروازی های دیگری گردند از آن دست تا تعارض پایان ناپذیر ارزش های تثبیت شده ی سنتی خوشنویسی با دستاوردهای بصری متکثر این دوران از میان رفته فرصتی فراهم آید تا خوشنویسی با دست بازتری جوهر وجودی خویش را عیان سازد.

مقاله یخوشنویسی و دستاوردهای بصری امروز نوشته عین الدین صادق زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *