دگرگونی های عناصر بصری اصلی

دگرگونی های عناصر بصری اصلی

دگرگونی های عناصر بصری اصلی

همانطور که قبلا اشاره شد عنصر های نقطه، خط، سطح و حجم را عناصر بصری اصلی می نامیم به طوریکه هر شکل و فرم موجود در جهان هستی که از طریق چشم انسان قابل شناسائی باشد، می تواند به یکی از این عنصر ها و یا ترکیبی از آنها ساده و خلاصه شود.

عنصر های بصری اصلی در رابطه با نور، رنگ، حرکت و زمان ویژگیهای بیانی گوناگونی می یابند که تنوع این ویژگیها نقش سازنده ای در آفرینش آثار هنرهای بصری دارد. دگرگونیهای عنصر های بصری اصلی را می توانیم از جهات مختلف مورد بررسی و نگرش قرار دهیم.

به طور کلی کیفیت های بصری عنصرهای نقطه، خط، سطح و حجم در اثر تغییرات در موارد زیر دگرگون می شوند: اندازه، شکل، موقعیت، جهت . تراکم

اندازه

اندازه ی عناصر بصری بنا به موقعیت های مختلف متفاوت است مثلا یک خط بلند، بلندتر بنظر می آید وقتیکه در کنار یک خط کوتاه قرار گرفته باشد، و یا یک نقطه و یا سطح کوچک، کوچکتر بنظر می رسد زمانیکه در کنار یک نقطه و یا سطح بزرگتر قرار گیرد. حجم ممکن است از لحاظ مقدار عمق، وسعت و ضخامت، متغییر بوده و فرم آن «باز» یا «بسته» باشد. فرم های حجمی باز، حجم هائی هستند که در فضا بوجود آمده اند، بدون آنکه دارای حصار و محدوده خاصی باشند و اندازه آنها قابل تغییر است. بعضی حجم ها، دیوار های کم عمق، حجم های باز با سطوح جدا از هم و غیره که این نوع حجم ها را «سطوح حجمی» می نامند.

شکل

محدوده و پیرامون اجسام را شکل می نامیم. فرمهای سه بعدی توسط فرمهای دو بعدی، محدود شده اند و فرم های دو بعدی نیز بوسیله خطوط یا مرزهای یک بعدی احاطه شده اند.

شکل ها دارای کیفیت های متفاوتی هستند، شکل ممکن است سطح داخلی یا خارجی جسمی را تشکیل دهد. شکل یک خط ممکن است مستقیم و یا منحنی باشد. شکل ممکن است توسط خطوط منحنی و یا سطوح بدست آمده باشد. شکل نقطه، سطح و یا حجم ممکن است به وسیله ی خطوط مستقیم و یا سطوح ایجاد شده باشد. شکل ممکن است پیرو یک سری تغییرات تدریجی ویژگیهای گوناگونی را از لحاظ بصری به وجود آورند. شکل داراری ارزش های احساسی فراوانی هستند، که از راه تداعی معانی و دانش و تجربیات قبلی ما احساسات و عواطف ما را تحریک میکنند به طوری که حتی یک خط افقی ما را به یاد یک منظره می اندازد و دیدن یک خط عمودی یک انسان یا یک درخت را در ذهن ما تداعی می کند.

منحنی خط

 

خطای چشم

اندازه ها و شکل ها می توانند باعث ایجاد خطای چشم گردند و مشکلاتی در نحوه قضاوت به وجود آورند. در این تصویر اندازه دو دایره یکسان است اما چشم ما دایره ای را که نزدیک به اتصال  دو خط قرار دارد بزرگتر از دیگری میبیند.

 

موقعیت

موقعیت یک فرم را از رابطه ی آن با کادر تصویر و ترکیب بندی صفحه می توان تشخیص داد. موقعیت های مختلف فرم ها در رابطه با یکدیگر در یک فضای ویژه  ممکن است دگرگونیهای بی شماری داشته باشند. باید اضافه کنیم که کلیه عناصر بصری در رابطه با یکدیگر در سطح تصویر از لحاظ موقعیت قابل بررسی می باشند. موقعیت فرم ها در رابطه با کادر صفحه ممکن است تغییر کنند. برای مثال موقعیت فرم یک نقطه زمانی مماس با لبه ی کادر و زمانی دیگر از لبه ی کادر دور شده و در موقعیت های مختلف دیگر قرار می گیرد. هر تغییری در موقعیت نقطه در صفحه دارای بیان تصویری ویژه ای است و از لحاظ بصری در چشم بیننده اثری متفاوت دارد. برای مثال نقطه ای که با لبه ی کادر مماس باشد نیرو و کشش بصری ایجاد می کند در پائین صفحه سنگین و متعادل می نماید و در بالای صفحه سبک و نا متعادل به نظر می رسد.

موقعیت موازی

جهت

هرگاه موقعیت فرمی در صفحه بازگو کننده «حرکت» باشد، الزاما این حرکت در جهت ویژه ای شکل می گیرد.

جهت کج و اریب

تراکم

چنانچه فرمی از واحد های معینی تشکیا شده باشد، چگونگی و تعداد ترکیب این واحد ها را «تراکم» فرم می نامیم. این واحد ممکن است ترکیبی منسجم و فشرده و یا باز و گسترده داشته باشند. تغییر در تراکم فرم ها یکی از موثرترین شیوه های بیان تصویری است که نزد کلیه هنرمندان هنرهای بصری به ویژه هنرمندان گرافیست از اهمیت زیادی برخوردار است. با کم و زیاد کردن تراکم یک فرم می توان وزن و انرژی فرم را با دلخواه تغییر داد و حتی می توان ارزش های رنگی در سایه روشن فرم ها را دگرگون نمود.

 

ایجاد ارزش های رنگی متفاوت (سایه روشن) با تغییر در تراکم خطوط

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!