فضا و جنبه های مختلف آن

فضا و جنبه های مختلف آن

فضا و جنبه های مختلف آن

بنیان اولین تجربیات فضائی انسان در جهان هستی به صورت سه بعدی بوده است. انسان در کودکی در اولین برخوردهایش با فضای پیرامون خود، با تلاش بی وقفه به همه اجسام و حجم های اطراف خود دست می زند و آنها را لمس می کند، انگشتان خود را با ولع و شیفتگی بر حفره ها و گودهای بعضی از اجسام فرو می برد. کمی که بزرگتر شد، با سر به زیر صندلی ها و میزها و هر فضای بسته ای، میخزد و سپس در بزرگی در میان فضاها قدم می زند و از درون فضاها می گذرد.

انسان، بعد از درک فضاهای سه بعدی توجه خود را به فضاهای دو بعدی مانند آنچه که در نقاشی، گرافیک و سایر هنرهای دو بعدی دیده می شود، معطوف می کند و برای ایجاد فضاهای دو بعدی بر سطوح مانند، حجم، عمق و فاصله، لزوما نیازمند بهره گیری از روشن های ساختگی و مصنوعی مانند روش سایه روشن و پرسپکتیو میگردد. در طبیعت فضائی که ما را احاطه کرده است فضائی است مثبت که تمامی فرم های طبیعت در داخل آن قرار دارند و به عنوان یک عنصر بصری محسوب می شود. در مقابل فضای مثبت، فضای منفی وجود دارد که آنرا خلاء یا تهی می نامیم. فضای منفی در حقیقت مملو از انرژی ها و نیروهای واقعی است، به طوری که در اثر تجربه، همه ما می دانیم که فضای منفی می تواند سنگینی و وزن بسیار بالائی را تحمل کرده و فشار بسیار سختی وارد کند مانند سنگ، احساس محکمی و سختی را القا نماید.

یکی دیگر از فضاهای موجود در طبیعت فضای تناسبات انسانی است. تناسبات موجود در اندام انسان در برخورد با پدیده های مختلف محیطی منجر به ایجاد فضاهای ویژه ای می گردد. مثلا فضای بین ما و دیگران یا فضای بین بدن ما ودیوارها و سایر اشیائی که در پیرامون ما وجود دارند و غیره. بر مینای تناسبات انسانی نوعی سازمان دهی و تشکل فضا از لحاظ رعایت جنبه های احساسی و روانی مورد نیاز می باشد که در هنر معماری به عنوان یکی از ویژگی های آفرینش ساخت فضاهای قابل زیست برای انسان تلقی می شود. عنصر «فضا» در هنرهای بصری جنبه های گوناگونی دارد، که به بعضی از آنها به طور مختصر اشاره می کنیم:

الف) فضای صاف و یکنواخت

زمانی، فضا را صاف و یکنواخت می گوئیم که همه فرم های داخل صفحه تصویر مسطح و موازی با صفحه تصویر باشند و الزاما خود فرم ها نیز باید مسطح بوده و هیچ گونه بعد و یا دوری و نزدیکی با صفحه تصویر نداشته باشند و چشم آنها را به طور یکسان ببیند.

فضای صاف و یکنواخت

ب) فضای غیر واقعی

فضای غیر واقعی هنگامی به وجود می آید که تمام فرم های داخل صفحه تصویر، مسطح و موازی با صفحه قرار نداشته باشند، بعضی از فرم ها نسبت به چشم بیننده نزدیک تر و بعضی از طرف روبرو دیده شوند، در این حالت فرم ها هم می توانند مسطح و هم سه بعدی «حالت پرسپکتیوی» باشند.

فضای غیر واقعی «دارای پرسپکتیو»

ج) فضای مثبت و منفی

همانطور که قبلا در مبحث ترکیب بندی اشاره کردیم، شکل هائی که در داخل کادر و صفحه تصویر قرار دارند، فضای مثبت و بقیه سطح تصویر را فضای منفی یا زمینه می نامند.

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!