نقاشیخط ، نیم نگاهی به روند شکل گیری

نقاشیخط ، نیم نگاهی به روند شکل گیری

نقاشیخط ، نیم نگاهی به روند شکل گیری و پیدایش نقاشی خط در ایران از سایت تابلو خط و نقاشیخط سجاد مهری:

در سالهای اخير برخی از هنرمندان خوشنويس ایرانی و عربی به هنری جدید دست پیدا کرده اند ، ترکيبي از خط و نقاشي؛ یعنی این هنرمندان با خوشنویس بوده اند و یا نقاش و به طبع رنگ و نقاشی را به خدمت خط و خوشنویسی درآورده اند یا برعکس آن از خط و خوش نویسی در نقاشی هایشان بهره برده اند و گاه تابلوهايي بديع و زیبا پديد آورده اند.

تابلو نقاشی خط برجسته

تابلو نقاشی خط برجسته

نقاشيخط کلمه جديدي نيست؛ زيرا تلفيق خط و نقاشي از ديرباز در تاريخ خط نگاري ملل مختلف مشاهده ميشود. به عنوان مثال کاربرد خط در کتيبه نگاری ها و اماکن مقدسه و نيز روى ظروف، مهرها و … که از قدمت زيادي برخوردارند؛ اما نقاشيخط به سبکي که اکنون انجام میشود داراي قدمتى حدوداً سي چهل ساله است. مرحوم فرامرز پیلارام، مرحوم رضا مافي، حسبن زنده رودي، نصرالله افجه اي و محمد احصايي که هر کدام در اين راه زحمت بسيار کشيده اند، در پيشبرد اين هنر مؤثر بوده اند.

تاريخ نقاشيخط در ايران از دوره قاجار به طور جدي آغاز میشود. خوشنويسان اين دوره خط را مینوشتند بعد کپي میکردند و داخل آن را رنگ آميزي میکردند و يا گل و بوته میانداختند. در حقيقت نقاشيخط اوليه، کتيبهنويسي است. امروزه ما با شکلهاي متنوع و جديدي از تلفيق خط و رنگ و نقاشي مواجه هستيم و نقاشيخط امروزه رواج بيشتري يافته و مخاطب خود را پيدا نموده است. در نقاشيخط هدف در درجه اول ايجاد و ترکيب بندي با فرمهاي زيبا و چشم نواز است مثلا ٰ در خط طغري خوشنويسي وجود ندارد؛ بلکه هدف ايجاد فرم و کمپوزيسيون بوده و هدف اصلي چه بسا نقاشيخط باشد.

يک اثر تصويري زبان خودش را دارد. در ساختن يک اثر احساسات و کوشش ذهني خالق آن با مهارت در بکارگيرى اشيا درهم میآميزد و براى ديدن، نياز به توضيح ندارد. اما هنرمند خوشنويس بايد اطالع کافي از خط و مراحل خوشنويسي داشته باشد، چون پايه و اساس هنر نقاشيخط خوشنويسي است و بعد نياز به داشتن آشنايي درباره سواد بصري و مبادي آن دارد.

تابلو نقاشی خط سوره حمد

تابلو نقاشی خط سوره حمد

در دوران پس از انقلاب ایلامی ایران، خوشنویسی و به تبع آن نقاشیخط با اقبال زیادی از سوی هنرمندان و جوانان مواجه شد. برخی کارهای در خور توجهی خلق کردند و گروه کثیری تجربه های نه چندان موفقی ارائه کردند. روند تجربه های متفاوت و گستردهای در عرصه نقاشیخط هنوز ادامه دارد.  نیازهای جامعه، در هر مقطع زمانی خود محل بررسی است. رقابتهای تجاری، تبلیغات، اعم از آگهی ها و پوسترها و همچنین روزنامهها و کتب و سایر نشریات به هنرمندان فرصتی بخشیدند که با هوشیاری خاص خود اشکال هنری تازه را در روندی جدید به کار گیرند، نیازهای تبلیغاتی تجاری، سینماها، کتابها، روزنامهها و مسابقات، بیان جدید بصری را طلب میکردند.

خط و خوشنویسی میتوانست این نیازها را برآورده نماید. این بار وظیفه بصری خط بر وظیفه مراسالتی و مکاتباتی برتری یافت و به معنای دیگر در روند رقابت زیبایی و سودمندی )در زمینه مراسالت( زیبایی گوی سبقت را ربود. خطاطی، در روند تحوالت جدید، وظیفه خود را خوانایی و سهولت نگارش و سرعت مراودات و مراسلات نمیداند کم یا بیش به فرمی زیبا تبدیل شدهاست که در درجه اول معنای خود را نه فقط القا نمیکند بلکه ادعایی نیز ندارد. در دورههای معاصر، در نقاشی ارائه فرم محض، نه تنها جرم نیست بلکه مطلوب نیز هست زیرا مخاطب مختار است هر چه میخواهد ببیند و هر طور دوست دارد قرائت کند. اما در گرافیک، بویژه در روند کاربردهای زندگی روزمره هنرمند ناچار است زیبایی را با سودمندی و گویایی ترکیب کند و انبوه مخاطبان خود را که اغلب عامه مردمند، نه نخبگان، راضی نماید.

بنابراین، نقاشی به یاری خطاطی جدید آمد و نقاشیخط شکل گرفت. این تمهیدات جدید، عبارتاند از: ترکیب بندی، رنگ عناصر خیال و رمزهای تصویری که به حوزه و قلمرو مربوطه نزدیکند مثال سینما یا تبلیغ قالی، اما همه شگردهای باال، هنگامی مفید میافتد که بیننده و مخاطب با مشارکت فعال خود در فهم و خواندن خط جدید تالش نماید…. و این یکی از مهمترین ویژگیهای تحول خوشنویسی در خط معاصر است.

About the Author:

ثبت ديدگاه