اخبار خط و خوشنویسی و هنرهای وابسته, سبک ها و مکتب های هنری, مقالات هنری, وبلاگ

نقاشیخط یا خط نقاشی

125 - نقاشیخط یا خط نقاشی

نقاشیخط یا خط نقاشی

خط نقاشی

خط در معنای عام به هر نوشته، حرف و کلمه می گویند و از سده های نخستین دوره ی اسلامی به نوع خط نیر اطلاق می شود. همجون: خط نسخ و خط ثلث و همچنین به معنای خوشنویسی نیز به کار رفته و می رود. خط نقاشی نیز بر اساس شکل گیری واژه به این معناست که با خط، نقشی را بیافرینیم. در نتیجه هرگاه اجزای ترکیب بندب از خطوط (حروف و کلمات) تشکیل یود و نتیجه ی اثر نیز بیش از یک اثر خوشنویسی، بیانگر تصویر و فرم های شناخته شده در نقاشی باشد آن را خط نقاشی باید خواند.

خط نقاشی پدیده ای نو نیست و ریشه در سده های کهن دارد بنابراینکه در دوره ی اسلامی هنرهای اصلی ایرانیان خوشنویسی و نقاشی بر کاغذ ثبت مب گردید، خط نقاشی نیز از همین قاعده پیروی می کرد و همچون نقاشیخط بر بوم کاغذبن ثبت می شد. بسیاری از خطوط برگردان (آینه ای یا متعاکس) که در آنها حیوانات و میوه ها و اشیایی نقش می شدند، از جمله ی خط نقاشی به شمار می روند. بهره مندی از عبارت: «اسدالله غالب» برای تداعی واژه ی ذوالفقار (شمشیر معروف) و مصداقش یعنی ذوالفقار علی (ع) از نمونه ها آشنا ی این هنر در گذشته است.

روشن است که خوشنویسان طراز اول و مشهور غالبا به این شاخه از خوشنویسی نپرداخته اند و با مرور آثار در می یابیم که نام بسیاری از استادان خط نقاشی از میان رفته و روزگارشان در گمنامی گذشته است؛ اما از دوره ی قاجار امضای برخی از ایشان در آثارشان باقی مانده است، همچون احمد طهرانی ۰زنده در ۱۳۱۱ق) و محمد علی خیارجی(زنده در ۱۳۴۵ ق) خوشنویسان معاصر دیگر کشورها هم به ویژه در خط ثلث دست به آفرینش خط نقاشی های زیبایی زده اند که در آنها عیار خوشنویسی هم تا اندازه ی بسیاری، حفظ شده است.

126 - نقاشیخط یا خط نقاشی

اندازه و قطع آثار خط نقاشی تا دوره ی قاجار هنوز تحت تاثیر سنت کتاب آرایی بوده و به ندرت از قطع رحلی و سلطانی فراتر میرفته است. بی شک خط نقاشی های امروزی از نظر تکنیک اجرایی، موضوعات و مخاطبانشان با گذشته تفاوت های چشمگیری دارند؛ گاه همان «مرغ های بسمله» بر بوم و با ورق طلا و رنگ های روغنی با آکریلیک و در ابعادی فراتر از گذشته اجرا می شوند. در دوره ی معاصر هنرمندانی چون قربان علی اجلی (تولد ۱۳۱۸ ق) و جلیل رسولی (تولد ۱۳۲۶ ش) به این شاخه از خوشنویسی توجه بیشتری کرده اند. تصویر کردن مناظر طبیعی، چهره ی انسان و هر چیزی از این دست اگر با حروف ریز و درهم اجرا شود. گونه ای خط نقاشی به شمار خواهد رفت.

سخن اخر

نقاشیخط و خط نقاشی دو اصطلاح متفاوت هستند که باید در کاربردشان دقت کافی داشت. هر دو دارای پیشینه ای کهن هستند و با توجه به نیازهای امروزی، باید بیش از پیش به آنها پرداخت؛ توجه از دو جنبه ی کاربردی و نظری. باید با توجه به نیاز امروزی مخاطبان، قابلیت های این هنرها را بیش از پیش شناسایی کرده و به خلق آثار فاخر دست زد؛ و دوم پژوهش در پیشینه و پیدایش آنها و مطالعه ی سیر تحولاتشان از منظرهای گوناگونی چون فرم و محتوا.

نکته ی پایانی اینکه همان گونه که از گذشته نیز نمونه هایی در دست است، می توان در یک اثر هنری از هر دو تکنیک (نقاشیخط و خط نقاشی) استفاده کرد.

مقاله ی نقاشیخط یا خط نقاشی از دکتر حمید قلیچ خانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *