ویژگی های رنگ

ویژگی های رنگ

ویژگی های رنگ

برای شناخت و درک بیشتر رنگ ها و کاربرد صحیح آنها در آفرینش آثار هنری باید به سه جنبه یا ویژگی رنگ، ارزش رنگ، «تاریکی و روشنی» و خلوص یا اشباع رنگ.

الف) نام رنگ – هر رنگ دارای نامی ات که ما آنرا بدان نام می شناسیم مانند قرمز- آبی، زرد و غیره

ب) ارزش «تاریکی و روشنی» رنگ – درجه تاریکی و روشنی رن ها را ارزش رنگی آنها می نامیم، مثلا رنگ زرد از رنگ بنفش روشن تر و یا قرمز از زرد تاریک تر بنظر می رسد.

ج) خلوص یا اشباع رنگ – نهایت خالص بودن رنگ را، خلوص یا اشباع رنگ می نامیم، مثلا رنگ قرمز خالص در مقایسه با قرمز روشن که با سفید ترکیب شده باشد، دارای خلوص یا اشباع رنگی ات. ترکیب خاکستری، سیاه و سفید و رنگ مکمل با رنگ خالص باعث کاهش خلوص رنگ می گردد.

ترکیب رنگ ها با سیاه

دایره رنگ

در دایره رنگ سه گروه رنگ وجود دارند که عبارتند از: رنگ اصلی، رنگ های درجه دوم و رنگ های درجه سوم. رنگ های اصلی عبارتند از زرد، قرمز و آبی که در طبیعت به صورت خالص وجود دارند و از ترکیب رنگ های دیگر به وجود نمی آیند. رنگ های درجه دوم، سه رنگ نارنجی، بنفش و سبز هستند که هر کدام از ترکیب متعادل دو رنگ اصلی به وجود می آیند مثلا رنگ بنفش از ترکیب آبی و قرمز، نارنجی از ترکیب قرمز و زرد و سبز از ترکیب زرد و آبی بدست می آیند.

رنگ های درجه سوم رنگ هائی هستند که از ترکیب متعادل یک رنگ اصلی و یک رنگ درجه دوم بدست می آیند مانند زرد نارنجی، قرمز نارنجی، قرمز بنفش، آبی بنفش، آبی سبز و زرد سبز.

رنگ هائی که بر روی دایره رنگ مجاور یکدیگر قرار دارند دارای نوعی مشابهت رنگی می باشند. مانند زرد سبز، سبز و آبی سبز، یا قرمز بنفش، بنفش و آبی بنفش و غیره.

رنگ هائی که روبروی یکدیگر قرار دارند، آنها را رنگهای «مکمل» یا «متضاد» می گویند مانند زرد و بنفش، آبی و نارنجی، قرمز و سبز. هرگاه رنگ های مکمل را در کنار یکدیگر قرار دهیم، هر یک روشن تر و قوی تر به نظر می رسند. قرمز هرگاه کنار سبز قرار گیرد قرمزتر و سبز در کنار قرمز، سبزتر جلوه می کنند و زمانی که رنگ های مکمل را با هم ترکیب نمائیم، رنگ خاکستری حاصل میشود. ضمنا از ترکیب سه رنگ اصلی و یا سه رنگ درجه دوم و یا درجه سوم با یکدیگر، رنگ خاکستری تیره بدست می آید. بی رنگ ها مانند سیاه و سفید و خاکستری را آکروماتیک و رنگین ها را کروماتیک می نامند.

در زمینه درک و شناخت رنگ تضادهای رنگی از اهمیت فراوانی برخوردارند و کلیه هنرمندان هنرهای تجسمی از تضادهای رنگی برای بیان مفاهیم ذهنی خویش استفاده های فراوانی می کنند. در مبحث رنگ شناسی هفت تضاد یا «کنتراست» رنگ وجود دارد که عبارتند از: تضاد ته رنگ، تضاد تاریکی و روشنی، تضاد سرد و گرم، تضاد مکمل، تضاد همزمانی «سیمولتانه» تضاد کیفیت «اشباع» و تضاد کمیت «وسعت سطوح رنگ»

چشم و ذهن انسان در مقابل رنگ ها واکنش های متفاوتی از خود بروز می دهند، از جمله اینکه با دیدن هر رنگی، رنگ مکمل، آنرا طلب می کند، حتی اگر رنگ مکمل خضور واقعی نداشته باشد، چشم آنرا به وجود می آورد. این همان خاصیت ویژه ای است که آنرا تضاد همزمانی یا سیمولتانه می نامیم. برای آزمایش بر روی سطوح رنگ ها خالص، سطح های کوچکی از رنگ خاکستری هم ارزش با رنگ های خالص را در مرکز صفحه رنگین قرار می دهیم، اگر با دقت و با فاصله ای نسبتا نزدیک به سطوح خاکستری، نگاه کنیم، آنها را رنگ های مکمل رنگ زمینه خواهیم دید.

از لحاظ بصری قدرت هر رنگی به دو عامل مهم بستگی دارد یکی میزان درخشندگی رنگ و دیگری کمیت یا وسعت سطح رنگ. رنگ ها وقتی در کنار یکدیگر قرار می گیرند، جلوه های گوناگونی می یابند و بر یکدیگر اثر می گذارند و ویژگیهای بیانی و روانی آنها تغییر می کند. بنابراین به منظور ایجاد هم آهنگی و تعادل در یک کمپوزیسیون رنگی باید هر رنگ را با توجه به میزان درخشندگی آن و وسعت سطح آن به کار گرفت. برای این منظور گوته فیلسوف و شاعر آلمانی برای نسبت های رنگی، ارقامی را عرضه کرده است که عبارتند از:

زرد = ۳، نارنجی = ۴، قرمز و سبز = ۶، آبی = ۸، بنفش = ۹، البته این نسبت ها تقریبی هستند و نمی توانند در همه موارد، عملکرد یکسان داشته باشند.

انسان در برابر رنگ های گوناگون، واکنش های احساسی متفاوتی دارد، یکی از این واکنش ها احساس گرمی و سردی نسبت به رنگ ها است. با دیدن رنگ های آبی و سبز احساس سرما و رنگ های قرمز و نارنجی احساس گرما به وجود می آید. با آزمایش های فراوانی که انجام یافته، ثابت شده است که رنگ های گرم و سرد علاوه بر تاثیرات روانی بر جسم انسان نیز تاثیر می گذارند، مثلا اطاقی که به رنگ های آبی یا سبز رنگ آمیزی شده باشد، با وجود حرارت پانزده درجه، احساس سرما به وجود می آورد و اطاقی که به رنگ های قرمز یا نارنجی رنگ شده باشد، با وجود حرارت یازده درجه، سرمائی ااحساس نمی شود.

از خواص تضاد رنگ های گرم و سرد در کلیه آثار هنرهای بصری استفاده های فراوان به عمل می آید. برای ایجاد عمق و ارائه پلان های نزدیک از رنگ های گرم، استفاده می شود.

رنگ های گرم بر روی دایره رنگ عبارتند از: زرد، زرد نارنجی، نارنجی، قرمز نارنجی، قرمز، قرمز بنفش، و رنگ های سرد عبارتند از: بنفش، آبی بنفش، آبی، ابی سبز، سبز و زرد و سبز. به طور کلی بیشترین تضاد در رنگ های گرم و سرد را در قرمز و نارنجی و آبی و سبز می توان احساس کرد.

دایره رنگ

فرم و رنگ

همانطور که رنگ ها دارای معانی و مفاهیم ذهنی ویژه ای هستند، فرم ها نیز دارای ارزش های حسی و ذهنی فراوانی هستند که وقتی در رابطه با رنگ ها قرار می گیرند، ارزش های زیبائی شناختی آنها فزونی یافته و از لحاظ بصری نیروی بیشتری ارائه می دهند. تطبیق «فرم» و «رنگ» یکی از مباحث با ارزش هنرهای بصری است که در تمام رشته های هنرهای تجسمی به کار گرفته می شود. اینک به تطبیق سه شکل اصلی هندسی یعنی: مربع، دایره و مثلث یا سه رنگ اصلی زرد، قرمز و آبی می پردازیم:

مربع: مربع شکلی است زیبا، محکم، سنگین و استوار و خشن که از دو خط عمودی و دوخط افقی هم اندازه تشکیل شده است و نمادی از مادیت است و چون با رنگ قرمز که بیان کننده سنگینی و تاریکی است، مطابقت دارد بنابراین فرم مربع با رنگ قرمز تطبیق می یابد.

مثلث: مثلث شکلی است که به علت وجود زاویه های تیز که از برخورد سه خط مورب تشکیل شده است، حالت اعتراض، طغیان و ستیزه جویی را القا می کند و میتواند با رنگ زرد که دارای ویژگی های مشابه است، تطبیق نماید.

دایره: شکل دایره، گردش دورانی و دور تسلسل و ابدیت را ارائه می دهد و در انسان حالت رخوت، سستی و آرامش به وجود می آورد و از این روی، نمادی از حالت های معنوی و روحی است و میتوان با رنگ آبی که نشانه ای از معنویت، عمق، صفا و پاکی است، تطبیق پیدا کند.

علاوه بر انطباق رنگ های اصلی با سه شکل اصلی هندسی میتوانیم رنگ های درجه دوم را نیز با شکل های هندسی دیگری تطبیق دهم مانند: نارنجی با ذوزنقه، بنفش با بیضی و سبز با مثلثی که اوضاع مورب آن منحنی باشد.

تطبیق فرم و رنگ

 

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!