پیترو آرتینو (نویسنده ایتالیایی)

پیترو آرتینو (نویسنده ایتالیایی)

پیترو آرتینو (نویسنده ایتالیایی)

حوالی نیمه شده شانزدهم تب و تاب نگارش درباره ی هنر در ونیز بالا گرفت. این آثار بخشی از انبوه نوشته های در حال تکوینی بودند که به زبان ایتالیایی و نه لاتینی درباره ی موضوعات متنوع غیر دینی نظیر عشق، زیبایی، زنان ، موسیقی و اداب طبقات مختلف اجتماعی انتشار می یافتند. چنین کتاب هایی به همان اندازه که برای سرگرم ساختن خوانندگان نوشته می شدند اهداف آموزشی را نیز دمبال می کردند. نوشته هایی که به موضوع هنر اختصاص داشتند با شکل ها و گرایش های بسیار متنوعی به نگارش در می آمدند، از توصیف مجموعه های هنری اشراف گرفته تا رساله هایی درباره ی معنای نمادین رنگ ها. این اثار از طریق اشاعه ی گنجینه ای از واژگان هنری در زمینه ی تحلیل و ارزیابی هنر نقش بسزایی ایفا کردند و رویکرد اندیشمندانه ای به موضوعات هنری و مباحث زیبایی شناسی برقرار ساختند که نتایج دامنه داری در خصوص رونق و رشد مکتوبات هنری داشت.

نوشته های هنری ونیزی در مقایسه با رویکردهای علمی تر و سازمان یافته تر د رکمتوبات هنری پدید آمده در فلورانس اغلب التفاطی و مجمل و کلی گویانه محسوب می شوند. در واقع مکتوبات هنری ونیز سنت دیگر گونه ای است که به دریافت عملی از هنر و تجربه ی کارگاهی هنرمندان نزدیک است. در حیطه ی این سنت آرای تماشاگر غیر حرفه ای اهمیت بسزایی دارد.  از همه مهم تر مشخصه ی بارز نقد و نظریه ی هنر در سنت ونیزی ارزیابی ارزش های بیانی و حظ بصری حاصل از رنگ و نحوه ی قلم گذاری است. این دیدگاه آشکارا ونیزی را شاید در اثار پیترو آرتینو و پائولو پینو و لودویکو دلچه بتوان دید. این نویسندگان بر جاذبه ی چشم نواز رنگ، خصوصیات دلپذیری و بی تکلفی و اسلوب الهامی هنرمند ارزش می نهند. چنین مبانی زیبایی شناسانه ای برای مشاهده ی اثر هنری در تقابل آشکار با نقد و نظریه ی هنر فلورانسی است که بر رویکرد عقلانی به هنر (مبتنی بر فرایند طراحی علم مناظر و مرایا و مطالعه ی کالبد شناسی و تناسب) تاکید دارد.

پیترو آرتینو نویسنده، شاعر، مبلغ، منتقد، دلال هنری و مجموع داری ایتالیایی بود. هرچند در توسکان زاده شده بود دو دهه ی پایانی عمرش را در ونیز سپری کرد و در آنجا چنان که خودش می گوید با دوستانی چون تیسین و یا کوپو سانسوینو آشنا شد. اغلب مقام او را به عنوان بنیانگذار نقد هنری بزرگ می شمارند. آرتینو در مقام منتقدی مستعد و نه یک نظریه پرداز با ثبت واکنش هیجانی و احساسی اش نسبت به شیوه ی بیانی به کار رفته در آثار هنری خاص بر هنجارهای نقاشی ونیزی احاطه یافت. وصف هایش از آثار هنری نخستین بار در نقد هنری رنسانس بیانگر توجه بصری مستقیم به رنگ و نحوه ی قلم گذاری است. نامه های آرتینو درباره ی هنر تاثیر نیرومندی بر نوشتار هنری به ویژه در خصوص نقاشی تیسین برجای نهاد. شواهد مستقیمی از تاثیر وصف های خاص و به طور کلی روش نقد آرتینو بر نویسندگانی که در سراسر سده های شانزدهم و هفدهم درباره ی هنر به نگارش پرداختند از جمله جورجو وازاری لودویکو دلچه، رافائلو بورگینی، جامباتیستا مارینو، کارلو ریدلفی، فرانچسکو سکانللی و مارکو بسکینی می توان یافت.

بداهه سازی و صراحت لهجه آشکاری که مشخصه ی لحن محاوره ای آرتینو در نقد هنری است از خصوصیات شیوه ی نامه نگارانه ای است که برای انتشار عقایدش درباره ی هنر اتخاذ کرد. کتاب مشهورش با عنوان نوشتار که در فاصله ی سال های ۱۵۳۷ تا ۱۵۵۷ در شش جلد در ونیز انتشار یافت حاوی بیش از ۶۰۰ نامه درباره ی هنر یا هنرمندان بود که اغلبشان برای انتشار نگاشته شده بودند. از میان آنها نوشتار مربوط به تابلوی واپسین داوری میکلانژ و نوشتار دیگری درباره ی تیسین که در آن صحنه ای از کانال بزرگ را وصف می کند از همه مشهورترند. در زمانی که ونیز مرکز نشر آثار مکتوب اروپا به شمار می رفت، آرتینو نماینده ی نسل جدیدی از نویسندگان حرفه ای بود که به جای زبان لاتینی به ایتالیایی می نوشتند و از صنعت نشر هم برای آموزش و هم سرگرمی خوانندگانشان سود می جستند. محبوبیت نوشتارهای آرتینو شاهدی بود بر علاقه ی روزافزون به موضوعات هنری از سوی عموم خوانندگان. آرتینو به واسطه ی نامه هایش مجموعه اطلاعاتی درباره ی نقد هنری به عموم مخاطبان جدید ایتالیایی ارائه کرد. او با تمرکز بر هنر معاصر به خوانندگان خود سبک های هنری موجود را شناساند علاقه به هنر را برانگیخت آوازه ی جهانی تیسین را تثبیت و تقویت کرد زمینه ی اشنایی خوانندگان را با نسل بعدی نقاشان نظیر تینتورتو و سکیاونه فراهم آورد.

معیار محوری نقد هنری آرتینو طبیعت گرایی است. او از «سخن پردازی» (صنعت توصیفی که از علم بلاغت باستان اخذ شده است) بهره می گیرد تا کلمه تصویرهایی پدید آورد که در ذهن خوانندگانش خصوصیت های طبیعت گرایی صرافت طبع و زنده نمایی را (که در نظرش، معیارها و ارزش های عالی نقاشی بودند) مجسم سازد. همین ویژگی ها در وصف مشهورش از منظره ای نزدیک کانال بزرگ که در نامه ای به تیسین آمده مشهور است.

ادامه دارد…

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!