پیشینه خط-نقاشی و خطوط تزیینی در ایران

پیشینه خط-نقاشی و خطوط تزیینی در ایران

پیشینه خط-نقاشی و خطوط تزیینی در ایران 

خوشنویسی از آغاز همانقدر که به قوانین و اصول خود پایبند بود میدان های تازه و زمینه های ناشناخته را جستجو می کرد. این جستجو از سویی به تحولات و پیدایش خطوط تازه گسترده شد و از جانبی دیگر به معیار های خالص زیبایی شناسانه پرداخت.

از قدیمی ترین زمانه ها از قرون اولیه هجری قمری شاهد جستجویی پی گیر می شویم که در آن سعی می شود از ترکیب نوشته و پیچک های گیاهی در کنار نگاشتن یک متن ادبی، زیبایی و جمال پردازی خط نیز به اوج خود برسد و در این راه ترکیب های تازه و بدیعی خلق می شوند که گاه از شدت نقش و نگار و پیچ و تاب، خواندن و نوشتن اصلی را دشوار می کند.

حیطه این جستجو بسیار وسیع و مختلف است و در حلول قرون متمادی صدها شیوه و دستاورد آزموده شد و آثار گوناگونی ابداع و خلق شد. اما آنچه میان انواع این همه ظاهرا متفاوت و متنوع مشترک است توجه هنرمند است به ایجاد کمال و زیبایی بر روی یک صفحه که با کمک حروف الفبا و خطاطی صورت می گیرد. نقش الفبا در این میان بسیار مهم و حیاتی است چرا که هنرمند خوشنویس سعی می کند با اشکال معین و از پیش تعیین شده به تنوع و خلاقیت دست یازد.

در این را سنت گرایی هنرمند هدفی عمده و معمول است و لطف این نقش خط ها در این است که هنرمند بی آنکه بخواهد تمام ریشه های ارتباطی خود را با هنر جلیل خط بگسلد سعی می کند  در عین وفاداری به شکل اساسی و محکم خوشنویسی و الفبای معمول زمینه های تازه و غریب را جستجو کند.

پس چنین هنرمندی بر روی بند نازکی حرکت می کند که یک سوی آن سنت خوشنویسی متدوال و معمول و از سوی دیگر آن نقاشی مجرد و خالص است. «بند بازی ظریف هنرمند در این است که از الفبای خوشنویسی عنصری بصری، زیبا، پرمعنا خلق کند و او از هر سو که افراط کند یا به خطاطی خالص، یا به نقاشی تزیینی خواهد پیوست»

فروش تابلو خطاطی مدرن

فروش تابلو خطاطی مدرن

می توان گفت از تجارب خوشنویسان و هنرمندان که از قرون اولیه اسلامی با عنصر خط کار کرده اند دو محصول بسیار مهم فرآیند کار است که شامل دو بخش زیر می شود.

الف: آفرینش خطوط جدید و متنوع در قلمرو های متفاوت فرهنگی.

ب: تزیین خطوط با گونه های متفاوت شکل و رنگ.

در ایم مجال شاید نتوان از تمامی خطوط متولد شده در این اعصار صحبت کرد اما به اختصار نمونه هایی را نام می بریم: کوفی ساده، کوفی گوشه دار (معقلی)، کوفی برگ دار (مورق)، کوفی گل و برگ دار (مزهر)، کوفی گره دار (معقد) ، کوفی پیچنده (معشق) ، کوفی ایرانی، کوفی مغربی، کوفی مشرقی، کوفی پیر آموز، کوفی عباسی ، کوفی حجازی، نسخ، ثلث، محقق، ریحان، توقیع، رقاع، بهاری، سیاقت، دیوانی، دیوانی جلی، رقعه، سمبلی، نستعلیق، شکسته نستعلیق، وراقی، معلی و… .

در تزیین خط نیز تجربه های بسیار متنوع و زیبا در قرون متأخر صورت گرفته است که در اینجا به پاره ای از گونه های تزیین خط اشاره می کنیم: خط گلزار، حط آینه ای، خط ناخنی، خط بریده (قطاعی)، خط چپ نویس، خط شجری، مرغ سمبل، طغرانویسی، جانور نگاری و …

 

About the Author:

ثبت ديدگاه

error: Content is protected !!